Şiir türleri ve önemli şairlerden örnekler

Konularına göre altı çeşit şiir türü vardır. Bunlar Epik şiir, Lirik şiir, Pastoral şiir, Didaktik şiir, Satirik şiir ve Dramatik şiirdir. Konumuzda bu şiir türlerinin ne demek olduğunu ve anlama geldiklerini bulabileceğiniz gibi bu şiir türlerine örnek şiirleri de bulacaksınız, hadi hemen başlayalım.

Konularına göre şiir türleri:

  • Epik Şiir
  • Lirik Şiir
  • Pastoral Şiir
  • Didaktik Şiir
  • Satirik Şiir
  • Dramatik Şiir

Burada yer alan altı şiir türünü de açıklayacağım ve her biri için örnek şiirler vereceğim.

1- Epik Şiir

Destansı konuların işlendiği şiir türleridir. Epik şiir’ de kahramanlık, yiğitlik, cesaret ve savaş gibi konular işlenir. Ulusların tarihlerinde derin izler bırakan olayları dile getiren destanlar Epik şiir sayılır. Okuyanda coşku, heyecan, yiğitlik ve savaşma arzusu oluşturur ve genelde uzun olarak yazılır. Epik şiirler genelde tarihi konulardan ve destanlarda oluştuğu için tarihsel gerçeklik de içerirler. Ayrıca Epik şiir okuyucuyu duygulandırması sebebiyle Lirik özellikler de taşır. Bu sebepten bu ikisi iç içe geçmiş olarak şiirlerde yer alabilir, bunları karıştırmamaya özen gösterin. Epik şiir eski Yunancada destan anlamına gelen “epope” kelimesinden gelmektedir. Halk Edebiyatında destan, koçaklama ve varsağı, Divan Edebiyatında ise Kasideler Epik özellikler gösterir. Tarihimiz şanlı destanlar ve zaferlerle dolu olduğu için Türk Edebiyatı Epik şiir yönünden zengindir.

Epik Şiir Örnekleri

Örnek Epik Şiir – 1 Dadaloğlu

Kalktı göç eyledi Avşar elleri,
Ağır ağır giden eller bizimdir.
Arap atlar yakın eder ırağı,
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir.
Belimizde kılıcımız Kirmani,
Taşı deler mızrağımın temreni.
Hakkımızda devlet etmiş fermanı,
Ferman padişahın,dağlar bizimdir.
Dadaloğlu’m birgün kavga kurulur,
Öter tüfek davlumbazlar vurulur.
Nice koçyiğitler yere serilir,
Ölen ölür, kalan sağlar bizimdir.

Örnek Epik Şiir – 2 Yahya Kemal BEYATLI

Bizdik o hücûmun bütün aşkıyla kanatlı;
Bizdik o sabah ilk atılan safta yüz atlı.

Uçtuk Mohaç ufkunda görünmek hevesiyle,
Canlandı o meşhûr ova at kişnemesiyle!

Fethin daha bir ülkeyi parlattığı gündü;
Biz uğruna can verdiğimiz yerde göründü.

Gül yüzlü bir âfetti ki her bûsesi lâle;
Girdik zaferin koynuna, kandık o visâle

Dünyâya vedâ ettik, atıldık dolu dizgin;
En son koşumuzdur bu! Asırlarca bilinsin!

Örnek Epik Şiir – 3 Orhan Şaik GÖKYAY

Tarihin dilinden düşmez bu destan
Nehirler gazidir, dağlar kahraman
Her taşı bir yakut olan bu vatan
Can verme sırrına erenlerindir.

Örnek Epik Şiir – 4 Köroğlu

Köroğlu’yum medhim merde yeğine
Koç yiğit değişmez cengi düğüne
Sere serpe gider düşman önüne
Ölümü karşılar meydan içinde.

Örnek Epik Şiir – 5 Faruk Nafiz ÇAMLIBEL

Yaşamaz ölümü göze almayan,
Zafer, göz yummadan koşana gider.
Bayrağına kanının alı çalmayan,
Gözyaşı boşana boşana gider!

Kazanmak istersen sen de zaferi,
Gürleyen sesinle doldur gökleri,
Zafer dedikleri kahraman peri,
Susandan kaçar da koşana gider.

Bu yolda herkes bilir, ey delikanlı,
Diriler şerefli, ölüler şanlı!
Yurt için dövüşen başı dumanlı,
Her zaman bu şandan o şana gider.

2- Lirik Şiir

Aşk, özlem, hasret, ayrılık, kavuşma, buluşma gibi konuları işleyen duygusal şiirlere Lirik şiir denir. Lirik şiir doğrudan okuyucunun kalbine, hislerine, duygularına seslenir. Peki Lirik şiir bu ismi nasıl almıştır, yani duygulara hitap eden şiirlere neden Lirik şiir denir? Eski Yunan döneminde “lir” adı verilen sazlarla söylediğinden Lirik şiir ismini almıştır. Lirik şiirler her dönem de aslında aynı şey olsalar da farklı adlarla anılmış ve kullanılmıştır. Örneğin; Tanzimat Edebiyatı döneminde bir saz ismi olan “rebab” dan ötürü bu şiirlere “rebabi” denilmiştir. Lirik şiire Divan Edebiyatı’ nda ise gazel ve şarkı denilmiştir. Halk Edebiyatın’ da ise güzelleme türündeki semai ve koşma Lirik şiir türüne girmektedir. Lirik şiirin Batı Edebiyatı dönemindeki en başarılı örneklerini; Petrerca, Ronsard, Lamartine, Hugo, Goethe ve Schiller gibi isimler vermişlerdir. Şimdi Liirik şiire örnek şiirler verelim.

Lirik Şiir Örnekleri

Örnek Lirik Şiir – 1 Faruk Nafiz ÇAMLIBEL

Sakın bir söz söyleme… Yüzüme bakma sakın!
Sesini duyan olur, sana göz koyan olur,
Düşmanımdır seni kim bulursa cana yakın,
Anan bile okşarsa benim bağrım kan olur…

Dilerim Tanrı’dan ki, sana açık kucaklar
Bir daha kapanmadan kara toprakla dolsun,
Kan tükürsün adım candan anan dudaklar,
Sana benim gözümle bakan gözler kör olsun!

Örnek Lirik Şiir – 2  İlhan BERK

Ne zaman seni düşünsem
Bir ceylan su içmeye iner
Çayırları büyürken görürüm
Her akşam seninle
Yeşil bir zeytin tanesi
Bir parça mavi deniz
Alır beni
Seni düşündükçe
Gül dikiyorum elimin değdiği yere
Atlara su veriyorum
Daha bir seviyorum dağları

Örnek Lirik Şiir – 3 Bedri Rahmi EYÜBOĞLU

Kara dutum, çatal karam,çingenem
Nar tanem, nur tanem, bir tanem,
Ağaç isem dalımsın salkım saçak
Petek isem balımsın oğulum
Günahımsın vebalimsin.
Dili mercan, dizi mercan, dişi mercan
Yoluna bir can koyduğum,
Gökte ararken yerde bulduğum
Karadutum, çatal karam çingenem
Daha nem olacaktın bir tanem?

Örnek Lirik Şiir – 4 Aşık VEYSEL

Yeni mektup aldım gül yüzlü yârdan
Gözletme yolları gel deyi yazmış
Sivralan Köyü’nden bizim diyârdan
Dağlar mor menevşe gül deyi yazmış

Örnek Lirik Şiir – 5 Orhan Seyfi ORHON

Hani, o bırakıp giderken seni
Bu öksüz tavrını takmayacaktın
Alnına koyarken veda buseni
Yüzüme bu türlü bakmayacaktın

3- Pastoral Şiir

Çobanların yaşamlarını, doğanın güzelliklerini ve doğa yaşamını anlatan şiirlere Pastoral şiir denir. Bu şiirlerde doğal güzelliklere ve doğal yaşama bir imrenme söz konusudur. Pastoral şiir her türlü söz oyunundan uzak, yapmacıktan, süsten ve gösterişten uzaktır, yalın bir anlatım ve doğallık söz konusudur. Pastoral şiirin iki türü vardır.

EGLOG: Bir kaç çobanın karşılıklı konuşmalarıyla oluşturulan ve aşk ve kır yaşamını anlatan duygu ve düşünceleri içeren Pastoral şiir türüdür.

İDİL: Bir çoban ve Ozan’ ın ağzından yazılıp kır yaşamının güzelliğini anlatan Pastoral şiir türüdür.

Örnek Pastoral Şiir – 1 Ömer Bedrettin UŞAKLI

Gümüş bir dumanla kapandı her yer
Yer ve gök bu akşam yayla dumanı
Sürüler, çeşmeler, sarı çiçekler
Beyaz kar, yeşil çam, yayla dumanı

Örnek Pastoral Şiir – 2 Şükrü Enis REGÜ

Bu gece yine kar yağmış, ne güzel!
Bembeyaz oluvermiş bahçeler yollar.
Sanki yerlere serilmiş bulutlar,
Bir gecede ihtiyarlamış heykel.

4- Didaktik Şiir

Bilgi verici, öğretici şiirlerdir. Bir düşünceyi ve bilgiyi aktaran şiirlere Didaktik şiir denir. Duygu yönü yok denecek kadar azdır o yüzden kuru ve yalın bir anlatıma sahiptir.

Örnek Didaktik Şiir – 1 Yunus Emre

Şunlar ki çoktur malları
Gör nice oldu halleri
Sonucu bir gömlek imiş
Anında yoktur yenleri

Örnek Didaktik Şiir – 2 Aşık VEYSEL

Kulak ver sözüme, dinle vatandaş
Uyma lâklak edip gülüşenlere.
Seni meşgul eder, işinden eğler,
Karışır tembel perişanlara.

Adım at ileri, geriye bakma,
Bir sağlam iş tut da elden bırakma,
Saçma sapan sözler hep delip takma
Allah’ın yardımı çalışanlara.

5- Satirik Şiir

Eleştirel anlatıma sahip şiirlerdir. Bir kişi, olay, durum, iğneleyici sözlerle ve alaycı ifadelerle eleştirilir. Bunlarda didaktik özellikler de görüldüğünden, didaktik şiir içinde de incelenebilir. Ancak açık bir eleştiri olduğundan ayrı bir sınıfa alınması daha doğru olur. Bu tür şiirlere Halk edebiyatında taşlama, Divan edebiyatında hiciv, yeni edebiyatımızda ise yergi adı verilir.

Örnek Satirik Şiir – 1 Pir Sultan ABDAL

Söylersin de söz içinde şaşmazsın
Helâli haramı yersin seçmezsin
Nasibin kesilir de sular içmezsin
Akar çaylar senin olsa ne fayda

Örnek Satirik Şiir – 2 Orhan Veli KANIK

Uyuşamayız, yollarımız ayrı;
Sen ciğercinin kedisi, ben sokak kedisi;
Senin yiyeceğin kalaylı kapta;
Benimki arslan ağzında,
Sen aşk rüyası görürsün, bense kemik.

Ama seninki de kolay değil kardeşim,
Kolay değil hani,
Böyle kuyruk sallamak Tanrının günü.

6- Dramatik Şiir

Dramatik şiir tiyatroda kullanılan şiir türüdür. Eski Yunan edebiyatında oyuncuların sahnede söyleyeceği sözler şiir haline getirilirdi. Daha sonra tiyatro metinleri düz yazı ile yazılmaya başlandı. Dramatik şiir örnekleri harekete çevrilebilir. Bizim edebiyatımız da şiir türüne az örnek vardır, nedeni ise bizim Batı’ ya açıldığımız dönemler de batının o dönemde tiyatro da nesir kullanıyor olmasıydı. Ancak Abdülhak Hamit Tarhan bu türde eserler vermiştir. Dramatik şiir türünün en güzel örneklerini Batı Edebiyatında; Racine, Shakespeare, Corneille, Türk Edebiyatında; Faruk Nafiz Çamlıbel, Aldülhak Hamit Tarhan ve Namık Kemal vermiştir.

Örnek Dramatik Şiir – 1 Melih Cevdet ANDAY

Salâ verilirken kalktık kahveden,
Kızın babası yanımızda, boyu uzun,
Zayıf, ağzı mırıltılar.
On köylü, iki subay, bir tezkereci er,
Sıralandık ahşap mescidin avlusunda,
Aldık cenazeyi sarsmandan, iğreti
Ve hafif, gözlerimiz yerde,
Kayıp bir tayın izini süreriz sanki….

Örnek Dramatik Şiir – 2 Abdülhak Hamit TARHAN

Eşber’ den bir bölüm –

Halketsem esirlerle leşker,
Mahveylesem ordularla asker,
Olsa bana hep mülûk çâker;
Cinsince o iktidar münker,
Fevkimde uçar tuyûr-u kemter!
Âvâze-i dehr iken tanînim,
Gördüm ana değmiyor enînim;
Milletlere karşı âhenînim;
Bir âfete karşı nazenînim.
Afetse de ey ilâh göster!
Bilmem bana ân mı, şân mı lâzım?
Gülbün mü ya kehkeşân mı lâzım?
Âguuş-u vefâ-nişân mı lâzım?
Bir pençe-i hun-feşân mı lâzım?
Canan mı güzel, cihan mı hoş-ter?

Son güncelleme tarihi: 18.1.2017

BURADAKİ YAZILAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR BİR GÖZ ATIN:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir